Dị ứng thực phẩm là một phản ứng cơ thể không mong muốn và không mong đợi đối với một hoặc nhiều thành phần trong thực phẩm. Dị ứng thực phẩm ảnh hưởng đến khoảng 6-8% trẻ em dưới 3 tuổi và 3% người lớn. Có rất nhiều trường hợp bị dị ứng thực phẩm khác nhau, bài viết này sẽ cung cấp cho bạn biết 6 loại dị ứng thực phẩm phổ biến nhất. Hãy cùng chúng tôi tham khảo nhé!
Dị ứng thực phẩm là gì?
Dị ứng thực phẩm là một phản ứng miễn dịch bất thường đối với thực phẩm. Các triệu chứng của phản ứng dị ứng có thể từ nhẹ đến nặng. Chúng có thể bao gồm ngứa, sưng lưỡi, nôn mửa, tiêu chảy, nổi mề đay, khó thở hoặc huyết áp thấp. Điều này thường xảy ra trong vòng vài phút đến vài giờ tiếp xúc. Khi các triệu chứng nghiêm trọng, nó được gọi là sốc phản vệ. Không dung nạp thực phẩm và ngộ độc thực phẩm là những điều kiện riêng biệt, không phải do phản ứng miễn dịch.
Khi bị dị ứng thực phẩm, sẽ xuất hiện một số triệu trứng như:
- Dị ứng xảy ra vài phút hoặc vài giờ sau ăn: sưng, ngứa họng, miệng, đau bụng, nôn, buồn nôn, tiêu chảy, hoa mắt, chóng mặt, nổi ban đỏ, ngứa trên da. Nặng hơn là khó thở, huyết áp giảm, thậm chí tử vong…
- Dị ứng xảy ra sau vài ngày do thức ăn chứa dị nguyên: gồm viêm da, hen, viêm mũi dị ứng, viêm xoang, ho dai dẳng, chảy nước mũi, táo bón, ra mồ hôi, biếng ăn, giảm tập trung và ngủ kém.
Nguyên nhân gây ra dị ứng thực phẩm
Nguyên nhân chính của dị ứng thực phẩm có thể bắt nguồn từ nhiều yếu tố, bao gồm di truyền, tiến độ tuổi, và sự tiếp xúc ban đầu với thực phẩm.
Dị ứng thực phẩm do yếu tố di truyền
Di truyền đóng vai trò quan trọng, và nếu có tiền sử dị ứng thực phẩm trong gia đình, nguy cơ bị dị ứng thực phẩm tăng lên. Trẻ em cũng có nguy cơ cao hơn so với người trưởng thành, và sự tiếp xúc ban đầu với một thức ăn có thể đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển dị ứng thực phẩm.
Dị ứng thực phẩm do sự biến đổi của protein
Sự biến đổi của protein trong thực phẩm cũng có thể góp phần vào dị ứng thực phẩm. Thay đổi cấu trúc protein có thể làm cho chúng trở nên dễ dàng kích thích hệ miễn dịch. Nếu bạn đã có tiền sử của dị ứng khác, ví dụ như dị ứng mùa hay dị ứng động vật, bạn cũng có nguy cơ cao hơn bị dị ứng thực phẩm.
Dị ứng thực phẩm do tiếp xúc lặp đi lặp lại với một món ăn cụ thể
Khi cơ thể tiếp tục tiêu thụ một loại thức ăn trong một thời gian dài, đặc biệt là trong một lượng lớn, có thể tạo điều kiện cho sự phát triển dị ứng thực phẩm đối với thức ăn đó.
Một số thực phẩm phổ biến có khả năng gây dị ứng như:
- Hải sản: tôm, cua, cá,…
- Các loại đậu, quả óc chó
- Trứng.
- Thịt: thịt gà, thịt bò,…
- Sữa.
Những loại dị ứng thực phẩm mà bạn nên biết
Dị ứng trứng
Dị ứng trứng là các phản ứng bất lợi đối với protein có trong trứng thông qua cơ chế miễn dịch. Các triệu chứng dị ứng thường xảy ra vài phút đến vài giờ sau khi ăn trứng hoặc thực phẩm có chứa trứng. Không chỉ trẻ em mà người trưởng thành cũng có thể mắc phải dị ứng này.
Triệu chứng của dị ứng trứng có thể đa dạng, từ ngứa và sưng môi, mắt, hoặc khuôn mặt đến tiêu chảy và buồn nôn sau khi tiêu thụ trứng. Một triệu chứng phổ biến khác là mẩn ngứa, khi da trở nên đỏ và ngứa sau khi tiếp xúc với trứng.
Có một điểm đặc biệt, là một người có thể dị ứng với lòng trắng trứng nhưng không có vấn đề gì với lòng đỏ trứng, và ngược lại, bởi protein trong lòng trắng và lòng đỏ hơi khác nhau. Tuy nhiên dị ứng với lòng trắng trứng vẫn phổ biến hơn.
Để không gặp phải cái phản ứng khi bị dị ứng trứng, bạn phải tránh tiếp xúc với trứng gà và sản phẩm có chứa trứng. Điều này đặc biệt quan trọng khi bạn ăn ngoài nhà hoặc mua thực phẩm đóng gói. Đọc kỹ nhãn sản phẩm và hỏi về thành phần trước khi tiêu thụ là điều cần thiết.
Dị ứng sữa và sản phẩm sữa
Dị ứng sữa và sản phẩm sữa là một dạng dị ứng thực phẩm phổ biến, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Dị ứng này xảy ra khi hệ miễn dịch phản ứng mạnh với protein có trong sữa và sản phẩm sữa, như sữa bò, sữa dê, và các sản phẩm như sữa bột, bơ, phô mai, và kem.
Triệu chứng của dị ứng sữa và sản phẩm sữa có thể đa dạng. Triệu trứng sớm của dị ứng sữa như: phát ban, khò khè, nôn mửa, sốc phản vệ,..Ngược lại, một số triệu trứng muộn của dị ứng sữa: tiêu chảy, có lẫn máu trong phân, co thắt bụng, bụng đau quằn quại, ho, khó thở, khò khè,…
Người bị dị ứng sữa cần tránh xa sữa và những loại thực phẩm làm từ sữa. Cần lưu ý là có rất nhiều thực phẩm chứa sữa, nếu bệnh nhân không chú ý thì rất dễ bị dị ứng khi sử dụng các loại thực phẩm này.
Dị ứng đậu phộng
Đậu phộng, còn được gọi là hạt lạc hoặc hạt khỉ, là một nguyên nhân phổ biến của dị ứng thực phẩm. Phản ứng bất lợi với đậu phộng là một phản ứng dị ứng thực phẩm thực sự liên quan đến phản ứng quá mức của hệ thống miễn dịch và sản xuất kháng thể IgE.
Triệu chứng của dị ứng đậu phộng khác với các dị ứng hạt. Triệu chứng thể chất của phản ứng dị ứng có thể bao gồm ngứa, mề đay, phù, chàm, hắt hơi, hen suyễn, đau bụng, hạ huyết áp, tiêu chảy,…Đối với một số người bị dị ứng đậu phộng, ngay cả một lượng nhỏ đậu phộng cũng có thể gây ra phản ứng nghiêm trọng, thậm chí có thể đe dọa tính mạng (sốc phản vệ).
Để xác định dị ứng đậu phộng, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Các xét nghiệm dị ứng như xét nghiệm da hoặc xét nghiệm IgE máu có thể được thực hiện để xác định dị ứng và mức độ nó.
Dị ứng đậu nành
Đậu nành và các sản phẩm từ đậu nành, như đậu nành, nước tương (sốt đậu nành), và nhiều loại thực phẩm chế biến từ đậu nành, có thể gây ra các triệu chứng dị ứng ở người bị dị ứng đậu nành. Dị ứng với đậu nành ảnh hưởng tới khoảng 0,4% trẻ em và thường gặp nhất ở trẻ dưới 3 tuổi, tuy nhiên 70% trẻ em dị ứng sẽ tự hết khi lớn lên.
Dị ứng đậu nành có thể gây ra nhiều triệu chứng khác nhau, bao gồm ngứa, sưng môi, mắt, và khuôn mặt, tiêu chảy, buồn nôn, mẩn ngứa trên da, tắc nghẽn cổ họng, và khó thở. Tính chất và mức độ của triệu chứng có thể thay đổi từ người này sang người khác. Đối với những người mắc dị ứng đậu nành, việc tham khảo bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để xác định và quản lý dị ứng là rất quan trọng.
Dị ứng hải sản
Trong hải sản chứa rất nhiều protein bổ dưỡng nhưng cũng có một số protein “lạ”. Khi ăn vào cơ thể các protein “lạ” này đóng vai trò là kháng nguyên, làm kích hoạt hệ thống miễn dịch của cơ thể gây ra phản ứng dị ứng. Ngoài ra, khi ăn phải những loại hải sản có nồng độ histamin cao thì tất cả chúng ta đều có nguy cơ bị dị ứng.
Một số triệu trứng thường gặp khi bị dị ứng hải sản: Phát ban (nổi mề đay), ngứa da sưng tấy (phù mạch), ăn hải sản bị sưng môi, mặt, lưỡi và cổ họng hoặc các bộ phận khác của cơ thể, đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn,…Do đó, nếu bạn hoặc ai đó trong gia đình có triệu chứng nghi ngờ liên quan đến dị ứng hải sản, việc tham khảo bác sĩ là rất quan trọng để đảm bảo an toàn và quản lý tốt dị ứng.
Dị ứng cá
Dị ứng với cá cũng tương đối phổ biến, ảnh hưởng tới khoảng 2% người trưởng thành. Khác với các loại dị ứng khác, dị ứng với cá có thể xuất hiện sau khi đã trưởng thành.
Dị ứng cá có thể gây ra các triệu chứng như ngứa, sưng môi, mắt, và khuôn mặt, tiêu chảy, buồn nôn, sưng vùi dưới da, tắc nghẽn cổ họng, và thậm chí là giảm áp huyết và tăng nhịp tim.
Các loại cá như cá hồi, cá ngừ, cá da trơn và cá tuyết là những loại cá thường được báo cáo phản ứng dị ứng nhiều. Khi bạn bị dị ứng với cá, cần tránh ăn cá và các sản phẩm từ cá, luôn đọc kĩ nhãn thực phẩm và thành phần. Tránh xa các nhà hàng hải sản, tránh chạm vào cá khi đi chợ và tránh những khu vực nấu nướng vì protein của cá có thể trong hơi nước.
Cần lưu ý rằng có nhiều loại dị ứng thực phẩm khác nhau và mỗi người có thể có phản ứng dị ứng đối với các thức ăn khác nhau. Để xác định nguyên nhân và quản lý dị ứng thực phẩm, việc tham khảo ý kiến bác sĩ và thực hiện các xét nghiệm dị ứng cụ thể là quan trọng.
- Ăn kẹo gây sâu răng? Những điều bạn cần biết về sâu răng do tiêu thụ đường
- Tóc bạc sớm ở người trẻ – Nguyên nhân và cách khắc phục